Philipp Konrad Marheineke

Philipp Konrad Marheineke (1780–1846) was de invloedrijkste theoloog onder de rechtshegelianen. Zijn Grundlehren der christlichen Dogmatik als Wissenschaft (1827) werd het standaardwerk van de speculatieve theologie.

Zijn bemiddelingsprogramma zag filosofie en theologie als verschillende vormen van dezelfde waarheid: de theologie heeft de inhoud, de filosofie de vorm. In de toepassing liet hij zien hoe klassieke dogma’s speculatief kunnen worden gereconstrueerd — de erfzondeleer als analyse van de structuur van de eindigheid, de verlossingsleer als dialectiek van de bemiddeling.

Daarin ligt een echt inzicht van Hegel: filosofie en religie zijn niet eenvoudig tegengestelden. De grens ligt in de harmonisering. De verzoening geschiedde vaak door begripsmatige herinterpretatie in plaats van door dialectische opheffing; de tegenstrijdigheden tussen filosofische en religieuze waarheid werden toegedekt in plaats van doorgewerkt.

In de vriendenuitgave was Marheineke officieel verantwoordelijk voor de godsdienstfilosofie — de tweede druk werd feitelijk door Bruno Bauer bezorgd.