Max Stirner

Max Stirner (1806–1856) radicaliseerde in Der Einzige und sein Eigentum (1845) Bauers zuivere kritiek tot absolute subjectiviteit. Zelfs het zelfbewustzijn mag niet als algemeen gelden, maar alleen het concrete, enige ik. Over Bauer en Feuerbach schreef hij dat hun zelfbewustzijn en hun Mens even goed hoogste wezens waren als de samenleving voor de communisten — zij vergaten het belangrijkste, het individu.

Het verschil met Hegels enkelheid is principieel. Hegels enkelheid is concrete algemeenheid, bemiddeld door algemeenheid en bijzonderheid. Stirners Enige is onbemiddeld. Daarmee toont hij iets niet-bemiddelbaars, terwijl Hegels bemiddelingslogica veronderstelt dat alles bemiddelbaar is. Ook Hegels geest geldt hem als een spook.

Het inzicht — dat er iets is dat niet kan worden opgeheven zonder vernietigd te worden — loopt vooruit op de existentiefilosofie: Kierkegaard, Heidegger, Sartre. De grens is dat het enige ik inhoudsloos wordt: juist het verabsoluteren van de individualiteit voert tot haar volledige abstractie.